Het is zo ver….

Het is zo ver, de tassen zijn ingepakt en binnen korte tijd gaan we Toronto en Canada verlaten. Dat is vreemd, jammer, maar ook wel lekker. In Toronto zijn we uiteindelijk naar een exorbitant huis geweest van een handelaar uit de jaren ’20 (die door de beurscrash failliet is gegaan), het Royal Ontario Museum met een tentoonstelling van oude dingen en gevederde dinosaurussen, verder zijn we ook nog naar de grote dierentuin geweest en naar Before Sunrise en Before Sunset, twee elkaar opvolgende films over een romance (erg mooi), en naar Crash, een realistische film over de scenario’s die kunnen ontstaan in het multiculturele LA met al zijn etniciteiten (realistischer als gedacht). Verder zijn we naar twee aparte buurtjes geweest, vol leven en semi-legale handeltjes, uitbouwtjes en vol hippies, wierook en lekker eten en drinken. Gisteren zijn we naar Ford York geweest, waar de oorsprong van Toronto ligt, en vandaag gaan we naar een schoenmuseum, de historie van de mens bekijken naar aanleiding van schoenen. Daarna gaan we naar het vliegveld. Op de foto hieronder ford York met de skyline van Toronto, en een foto van een paar gebouwen.

Opvallend genoeg paste alle bagage, zelfs de dingen die eventueel weg kunnen als we overgewicht blijken te hebben. We hebben namelijk geen weegschaal, en als je overgewicht hebt (veel of weinig maakt niet uit, het kost altijd 350 dollar!), moeten we schuiven of dingen achterlaten. Maar het lijkt wel goed te gaan. Voor degenen die denken dat we al in NL zijn, dat klopt dus niet, we komen er op zaterdagochtend aan met KL 692, als het goed is om 7:15 in de ochtend. O ja, en de bus is verkocht, aan de eigenaar van de B&B…

Canadees kanoen

Iets anders wat we gedaan hebben na Ottawa, en na de Diefenbunker, is echt Canadees kanoen. Dat is dus niet in een gesloten kajak met allemaal mooie waterdichte vakken, sprayskirts en een roertje, maar met een grote open bak en twee enkele peddels. En dat was een stuk anders als we verwacht hadden. Een van de leuke onderdelen wat het vervoeren van de kano. Die past namelijk best achterin een camperbusje dachten we, en anders fiksen we wel wat met een touwtje.
We hadden ervoor gekozen om te gaan kanoen in het erg grote en mooie Algonquin park. Bij het huren van de kano hadden we ook meteen een kaart gekocht en gevraagd wat leuk was om te doen, en daar kwam een mooie tocht uit, waarbij we daarna terug bij de auto moesten zien te komen met een lift. In Algonquin moeten de kampeerplekken aan elk meer gereserveerd worden, omdat het anders te druk wordt. Dus nadat we met de kano een stuk gereden hadden over een zandweg (meeste toegang tot het park is met een zandweg) en de hele bus vol stof lag, kwamen we erachter dat onze route iets aangepast moest worden, want sommige meren zaten al vol. Later bleek dat een zegen, want we hadden niet helemaal de juiste spullen bij ons. We waren namelijk aan het redeneren in de kajak-trend, waarbij je nooit al je spullen hoeft te sjouwen. En dat moet in Algonquin dus wel. Alle meertjes staan namelijk met elkaar in verbinding met hele kleine stroompjes, waarop niet te varen valt. En wij waren meer aan het denken: “Een grote boot, daar kan meer in”, en hadden dus heel veel spullen bij. De eerste nacht brachten we door aan het meer waaraan we ook begonnen waren, en na wat nadenkwerk de eerste avond bedachten we dat het handig zou zijn als we onze grote rugzakken hadden en minder spullen. De kano is berekend op gesjouwd worden en is uitgerust met een draagbalk in het midden, zodat je hem mooi gebalanceerd kan dragen. Allebei een rugzak, Femke de peddels en bak met eten (die is makkelijker in de boom te hangen tegen de beren), ik met een rugzak en een kano op mijn schouders.

Dat ziet er ongeveer zo uit: (eerste Femke met peddels, dan een wandelende kano, dan Geert met kano.)

Het sjouwen van al die spullen is zwaar, maar het is wel prachtig om op die kleine meertjes te kanoen, en hoe verder van de plekken waar je met de auto een kano af kan zetten, hoe rustiger. We hebben onder andere een schildpad, otter en waterslangetjes gezien. Een van de laatste kwam langs terwijl Femke water uit het meer aan het halen was.

Canadese Bunker?

Zoals de meeste trouwe bezoekers wel gemerkt hebben is er de afgelopen twee weken enige schrijfmoeheid ingetreden. Door het vele reizen en beperkte toegang tot internet kwam het er ofwel niet van of beperkte het posten zich tot een korte “we zijn hier, deden dit en gaan naar daar”

Nu zijn we in Canada’s grootste stad en bekijken ‘m eigenlijk niet bijster goed. Er moeten allerlei dingen worden opgezocht, bagage uitgezocht en de auto moet verkocht. Vandaar dat het leuker is wat meer te vertellen over een van de dingen die we onderweg gezien hebben. In de buurt van Ottawa (hoofdstad en zetel der federale regering) is een koude oorlog museum dat gevestigd is in de voormalige schuilbunker voor de regering en de Canadese nationale bank. Aangezien foto’s verboden waren, hier de link naar de Diefenbunker.

De bunker is tijdens de koude oorlog in het geheim aangelegd (een geheim wat al tijdens de constructie bekend werd), en was bedoeld om in het geval van directe nucleaire dreiging de regering en andere, voor het land vitale functies te herbergen. De omwonenden hadden al een idee van wat er aangelegd werd, en het werd helemaal duidelijk toen een journalist een vrachtwagenlading van 72 wc potten wist te fotograferen, terwijl het volgens het verhaal van de overheid een onderzoekscomplex voor 100 personen werd. Maar het maakte niet zoveel uit dat de Russen wisten waar de bunker lag, toenmalige kernraketten waren toch nog niet precies genoeg. Bij aankomst bleek het er nog bijna net zo uit te zien als tijdens de koude oorlog, al waren er wat minder hekken, en het gebouw voor technisch personeel was nu de lokale bibliotheek. Het wachthuisje deed dienst als kantoor en ontvangst van de bezoekers van het museum, en was nog steeds uitgerust met eronder een kleine bunker, compleet met periscoop, zodat de wacht tot het laatst (euhum) op zijn post kon blijven. Het complex kon alleen met gids bezocht worden, iets wat nodig was door de grootte, en ook leuk omdat echt elke vraag beantwoord kon worden. Behalve helaas over een paar ruimtes waarvan de toenmalige functie nog steeds niet prijsgegeven is.

Het complex was gigantisch, bestaande uit vier verdiepingen, met eigen watervoorraad, aggregaten, luchtzuivering, voedselvoorraad en topkoks. De bunker was jarenlang operationeel om ineens 400 mensen te kunnen herbergen (los van de 100 man personeel). Omdat de hoge regeringsleden goed moesten eten was er constant een operationele keuken met kreeft en haricots verts. Aangezien dat spul ook de houdbaarheidsdatum nadert kon het personeel wat er werkte altijd erg goed eten. Eigenlijk is er teveel over te vertellen. Alles wat los zat is verwijdert voordat de bunker werd verkocht aan de gemeente, maar met veel moeite en smeekwerk heeft de stichting, die de bunker van de gemeente kreeg, er weer veel origineel materiaal ingekregen. Alle technische installaties waren er nog, inclusief de rubberen montage voor de toiletpotten (voor bomschokken), de gigantische kluisdeurachtige toegangsdeuren en de operatiekamer.

Los van mijn technische interesse was het ook een vreemde gewaarwording om zo dicht tegen de koude oorlog aan te komen. In het ondergrondse radiostation hebben we een van de radioberichten gehoord die de regering zou hebben uitgezonden als er een tweede nucleaire aanval zou komen. Dat gaf echt geen lekker gevoel. En het zien van de vergaderzaal voor de regering, waar in geval van verlies de machtsovergave met de Russen plaats zou vinden, ook niet.
Ik ben benieuwd of we in Nederland ook zo een bunker hebben gehad, maar vooral ook of ‘ie nog bestaat en wat het bestemmingsplan ervan is. Want het is heel anders als kunst kijken of kanoën!

Goud

Op de onderstaande foto zie je Femke blij zijn met een goudstaaf van ongeveer een kwart miljoen Canadese dollar, ruwweg 175.000 euro. Helaas zit ie vast met een ketting, en staat er bewaking net buiten beeld. De goudstaaf is onderdeel van de “Royal Canadian Mint” waar we een tour gedaan hebben. Heel leuk was de tour niet, want ze gingen niet zo diep op hun geldproductie in, helaas…..

Canadese snelwegen…

Rijd je op Canada’s belangrijkste snelweg, de trans-Canada, kom je het onderstaande bord tegen:

Voor ons zijn stoplichten op de snelweg nieuw, voor Canadezen soms ook, zeker als ze op een nieuwe plek staan. Na het stoplicht bleek echter dat de weg vernieuwd werd, en werden we in colonne meegenomen over wat nu alleen gravel was. Op de onderstaande foto is dat een beetje te zien. Voor ons onbegrijpelijk, dat de belangrijkste snelweg verandert in een gravelweg, en dat daar nog wel verkeer overheen mogelijk is. In Nederland zou dat leiden tot een redelijke file!

De Oekraïners in Canada

Tijdens onze reis waren we al vaker orthodoxe kerken tegengekomen, gesticht door Oekraïners. Behalve dat hebben we ook verschillende keren kleine Oekraïense musea gezien, en er een bezocht. In de Canadese prairie zijn veel Oekraïners neergestreken. De Lonely Planet had ons er ook nog eens op gewezen dat het Oekraïense eten erg goed is, dus begonnen we het voor ons onbekende Folklorama met het Oekraïense paviljoen. We waren er wat vroeg, nadat we een aantal keer geprobeerd hadden telefonisch te reserveren. Om de een of andere reden lukte dat steeds niet. Al drie kwartier van tevoren was er een rij van ongeveer 50 mensen. Voordat de deuren opengingen was die rij gegroeid tot ettelijke honderden. Van de wachtenden om ons heen kregen we te horen dat het Oekraïense paviljoen als een van de beste aangeschreven stond.
Na binnenkomst bleken alle tafels al gereserveerd (blijkbaar kon dat dus toch….) en zaten we uiteindelijk tegen de achterwand op een tribune. Alle Folklorama paviljoens zijn in schoolgebouwen, met de voorstellingen in de gymzaal. Een erg aparte sfeer, met honderden mensen aan lange tafels en zitplaatsen op tribunes langs de wanden. Eigenlijk niet zo slecht, want we keken over alles heen. Na een tijdje in de rij staan voor het eten hebben we kunnen genieten van Borshch, Varenyky, Holubtsi, Kapusta en Kasha met erbij Kalyna Malyna en Oekraïens bier. Het programma bestond uit veel actief dansende mannen, die lieten zien dat ze sterk en trots zijn, en sierlijke dansende vrouwen die snelle pirouettes draaiden in mooi geborduurde kleding. Er waren erg veel verschillende dansgroepen, en ook een behoorlijk koor, dat een aantal nummers ten gehore bracht. De nummers, voornamelijk gebracht door mannen met een enorm volume en een zeer trotse blik deden denken aan de koude oorlog. Ik kreeg er de associatie van een sterke natie bij, eentje waarvoor je uit moet kijken. Wel heel mooi om te zien dat de voorvaderlijke cultuur van dit volk in Canada verder blijft leven. Aan het einde kregen we nog een stempel voor een feestje wat er ’s avonds zou zijn.

Nadat we lang genoeg in het Nederlandse paviljoen hadden rondgehangen gingen we terug naar het Oekraïense, om te ontdekken dat er weer een rij stond, allemaal jonge mensen die wachten tot het feestje begon, na de laatste voorstelling van die avond. Binnen werd er door een veel jongere band in een soort verkleedkostuums muziek gemaakt, met veel Oekraïense teksten, viool en accordeon. De grootste ontdekking was echter de dansvloer; alle tafels verwijderd, nu bezet door een enorme losgeslagen bende jonge en oudere mensen, die er met de klok mee de Polka dansten, op allerlei manieren (van geoefende dansers tot gewoon leuk springen!). Na een aantal nummers werden ook wij daarin meegezogen. Daarna werd het nog leuker, want met live muziek begon er in het midden een danswedstrijd, de rest van het publiek aanmoedigend en meeklappend. Iedereen die het wil mag showen wat hij kan, al zijn een aantal mensen er heel nauwkeurig op aan het letten dat je op je beurt wacht en niet het publiek invliegt. We hebben vier jongens gezien die elkaar in een cirkel omarmen en al draaiend vier meisjes, die met hun buik op hun armen liggen, als een spin laten ronddraaien. Er zijn dansende torens gebouwd, razendsnelle pirouettes gedraaid, er is met meisjes en jongens gegooid, er is gesprongen, op allerlei manieren heel laag bij de grond gedanst, ruimte gemaakt voor kinderen van 8 of 9 die allang in bed hadden moeten liggen en er werd veel geapplaudisseerd en geschreeuwd. Het was fantastisch om te zien, maar niet iets om ongeoefend aan mee te doen, daar konden ze het echt te goed voor. Nu weten we ook meteen waarom het in dat paviljoen zo leuk is, het publiek doet mee!

Winnipeg

Na Riding Mountain National park zijn we met een omweg naar Winnipeg, Manitoba, gereden. Deze stad wordt ook wel “poort naar het westen” genoemd. Als je van oost naar west gaat, moet je namelijk door Winnipeg. Er zijn geen andere wegen. Van west naar oost is het hetzelfde verhaal, voor ons is het dus de poort naar het oosten… Hier in Winnipeg is het natuurlijk weer eens niet ‘normaal’ weer; dit keer is het te koud voor de tijd van het jaar. Voor ons erg gelukkig, we hebben namelijk afgelopen nacht het noorderlicht gezien! Vrij uitzonderlijk gezien het seizoen en de zuidelijke ligging van de stad. Het was heel speciaal om te zien. De ‘Winnipeggers’ zijn er duidelijk aan gewend, want niemand lette er op, en een vrouw die we spraken merkte alleen op dat het wel erg vroeg was voor het jaar…

We hebben een stadsrondleiding gedaan, waarin we geleerd hebben dat de stad eigenlijk ‘modderig water’ heet (in het ‘Indiaans’) en dat de kolonisten vrij racistisch waren. Je mocht namelijk alleen op de goede plekken in de stad wonen als je hoorde bij de Britse upper class. Mensen van rond de Middellandse Zee mochten er al helemaal niet in, die werden beschouwd als te gepassioneerd…
Opvallend was dat in het oude stadsdeel erg veel bakstenen gebouwen stonden, wat enigszins aan Europa deed denken. En inderdaad, een aantal straten waren ook gebouwd om te lijken op boulevards in Parijs of Berlijn.
Verder hebben we de Royal Canadian Mint bezocht en de Art Gallery, met Inuit (Eskimo) kunst.

’s Avonds hebben we ons vermaakt met Folklorama. Dit culturele festival duurt twee weken, en gedurende die tijd kan je op verschillende plekken in de stad landenpaviljoens bezoeken. Elk land (of gebied) geeft een show waarin de eigen cultuur en tradities getoond worden. Wij hebben de Oekraïne (zie andere post), Chili en de Indo-Carribean bezocht, en natuurlijk ook Nederland. Allemaal erg leuk, al viel Nederland met de klompendans wel een beetje tegen… Wel leuk om weer eens met andere Nederlanders te kunnen kletsen. Veel oudere mensen die al sinds de jaren ’50 in Canada wonen, maar ook een paar jongere mensen die pas net de beslissing gemaakt hebben.

Helaas zijn we wat lui geweest met foto’s, dus geen plaatjes voor jullie. We gaan nu door naar het oosten, en zullen snel in de laatste provincie belanden (Ontario). Dat betekent echter niet dat we er ook al bijna zijn; Winnipeg-Toronto is namelijk zo’n 2000 kilometer, en als je bijgehouden hebt hoe we tot nu toe zijn gereden, zal je begrijpen dat het voor ons nog wel wat meer zal worden!

het gevoel

Hier zit ik dan maar weer eens, nu in een coffeeshop. Internet is hier 2 dollar (1.20 euro) onbeperkt, en Femke is aan het paardrijden. Aangezien dat de hele dag is, leek het mij niet slim om mee te gaan, ik vond 2 uur al een uitdaging. Ik raakte echter in gesprek met iemand anders op de ranch die nu in het zadelmaken zit, en al zijn hele leven op ranches door het gehele land gewerkt heeft. Hij heeft hier onlangs een zadelmakerij geopend en heeft me allerlei gereedschappen en werkmethoden laten zien. Daarna ben ik naar Wasagaming gereden, waar ik nu zit te internetten. En vandaag heb ik toch wel het “ik zou hier best kunnen leven”-gevoel gehad. Alles gaat hier op een wat rustiger tempo, en mensen zijn echt heel vriendelijk. Om in de sfeer te blijven van de snelwegen en weer eens een leuk plaatje te geven hier een van de verkeersborden. Uitleg overbodig.

Canadese auto’s

In de sectie auto’s ook eindelijk weer eens wat nieuws. Hieronder ten eerste een echte Canadese uitvinding, de Auto-neige, van Bombardier. Een prachtig sneeuwmobiel met rupsbanden die van binnen geen tandwielen hebben maar luchtbanden, en de voorste sturende ski’s kunnen vervangen worden door gewone banden.

De Royal Canadian Mounted Police rijdt al lang geen paard meer, en heeft blijkbaar ook eens rondgereden in onderstaand scheurijzer. Doe mij dan maar de Nederlandse agent met een dophelm in een open Porsche. Volgens mij zijn die twee wagens ongeveer uit dezelfde tijd!

Rare snelwegen

Iets anders wat ons is opgevallen is de kwaliteit van de wegen. Het lijkt namelijk net of ze hier geen wegen verharden en egaliseren voor het asfalteren, wat resulteert in een weg vol hobbels. Zelfs de meeste grote snelwegen (een provincie ter grootte van Frankrijk heeft drie van zulke wegen in Oost-West richting en twee in Noord-Zuid richting) zijn voor het grootste deel hobbelig. Vooral het soort hobbels waarbij je even uit je stoel opveert, komt vaak voor. Aangezien we nogal eens andere wegen rijden als de snelwegen hobbelen we wat af… En dan nog iets wat nog vreemder is voor ons Nederlanders; een zandweg die de snelweg kruist, netjes gemarkeerd door een paar witte paaltjes en wat borden welke kant wel en niet ingereden mag worden en je hebt een knooppunt. Naar links een secundaire (vooral tertiaire) weg op willen wordt derhalve erg leuk. Op het moment dat de witte paaltjes en de boorden herkent zijn moet je namelijk flink remmen, naar de linkerbaan, en gewoon stoppen, het grindstukje tussen de twee banen op, wachten tot je kan oversteken, en je weg op. Het gebeurt ook andersom; je ziet in een stofwolk een jeep aankomen, die stopt aan de rand van de snelweg, zoekt een gaatje, en scheurt de snelweg op. Probeer dat in Nederland maar eens. Om dezelfde reden wil er ook wel eens een stoplicht op de snelweg te vinden zijn, of een kruisende spoorweg (daarvan hieronder een foto). File hebben we echter nog nooit gehad, we zouden het bijna vergeten. Een gids van het museum vertelde dat hij een jaar in Frankrijk had gewerkt, en zich zeer verbaas had over verkeer dat stil moet staan op de snelweg omdat het te druk is. Dat had ‘ie in Canada nog nooit gezien.